§1 Beslechten
Begin februari 2026 escaleerde een zakelijk en arbeidsrechtelijk geschil dusdanig dat dit mijn onverdeelde aandacht opeist. Ik moet hard optreden om paal en perk te stellen aan de praktijken van de tegenpartij; mijn toekomst moet immers worden veiliggesteld. Door deze situatie was ik niet in de gelegenheid om direct te reageren op alle verjaardagsfelicitaties op sociale media. Nu de maand maart aanbreekt, vind ik ik alsnog tijd voor een kort en welgemeend bedankje.
§2 Menselijke strijdelementen
Op 5 februari werd ik 67. Het is me volkomen helder waar ik in het leven voor sta en waaraan ik me de komende jaren wil wijden. In elk nieuw decennium en in elke nieuwe levensfase – die bij mij cycli van zeven jaar lijken te volgen – heb ik moeten strijden om gebeurtenissen een betere wending te geven. De betekenis en de impact van die strijd ken ik van jongs af aan van binnenuit. Maar zit daar ook een algemeen-menselijke kant aan? Wat bezielt een mens om een strijder te worden, of te zijn?
Velen denken dan terecht aan een onmisbare eigenschap: moed. Als er iets is dat tegen de verdrukking in kan groeien, dan is het wel menselijke moed. Op beslissende momenten moet je die verzamelde moed durven aanspreken om hem daadwerkelijk in de waagschaal te stellen. Toch is er meer nodig. Het gaat ook om het vermogen de werkelijkheid te zien zoals die is: de scherpte om valse suggesties en verkeerde voorstellingen te doorzien, te ontmaskeren en te weerleggen. Dat vraagt, naast moed, om een ander essentieel kenmerk: de oordeelskracht en de waarheidszin van de mens.
§3 Antroposofie, psychosofie en pneumatosofie: de samenhang tussen lichaam, ziel en geest
In Berlijn gaf Rudolf Steiner drie jaar op rij een serie van vier voordrachten die nauw met elkaar verbonden zijn. Het begon in 1909 met het vierluik Antroposofie, gevolgd door Psychosofie in 1910 en Pneumatosofie in 1911. Deze twaalf lezingen zijn gebundeld in de reeks Anthroposophie, Psychosophie, Pneumatosophie (GA 115). De gebonden vijfde druk uit 2012 is momenteel uitverkocht, maar de uitgever werkt aan een ongewijzigde herdruk waarvan de verschijningsdatum nog niet bekend is.
Binnen de reeks Psychosofie typeert Steiner het oordelen als de ‘strijder’ en het begeren (het begeerteleven of das Begehren) als de ‘genieter’. Hij beschrijft hierin minutieus hoe verschillende elementen van ons zieleleven diep met elkaar samenhangen:
- de voorstellingen, verbonden met het etherlichaam;
- de begeerten, verbonden met het astrale lichaam;
- de indrukken (prikkels), verbonden met het fysieke lichaam;
- het oordelen, verbonden met het Ik.
§4 Mieke Mosmuller
Mieke Mosmuller kampte de afgelopen maand met griep, maar inmiddels heeft zij haar regelmatige videoboodschappen op YouTube weer hervat. Met haar nieuwste video, Alles Blijft Altijd Hetzelfde, pakt ze de draad weer op.
Die titel is tekenend als je kijkt naar de huidige Nederlandse politiek. Ik verbaas me momenteel vooral over de bijna horige houding van zowel politici als een groot deel van de Nederlandse bevolking tegenover de ‘vrijheidsbijdrage’ (de koppeling van de NAVO-norm aan 5% van de rijksbegroting). ‘Vrijheidsbijdrage’… je moet het maar durven verzinnen. Zo’n eufemisme kan naar mijn idee bijna alleen uit een cynisch brein voortkomen.
Deze maand verscheen haar nieuwste boek: De lotusbloemen en de Apocalyps (Uitgeverij Occident, 2026). Het is een opmerkelijke boekuitgave die inmiddels op mijn leesplank staat. Vorige week, op 21 februari, vierde zij haar 75e verjaardag.
§5 Midden-Oosten
Een dag of vier geleden kreeg ik sterk het idee dat het oorlogsgeweld in en rond Iran dit weekend definitief zou losbarsten. Het verbaast me niets dat dit voorgevoel inmiddels werkelijkheid is geworden; velen zagen dit onheil al geruime tijd aankomen. Daar is geen hogere wiskunde voor nodig. Gelaten volg ik de nieuwsberichten, terwijl ik me afvraag hoe u dit beleeft, beste lezer. Hoezeer verlang ik daarnaast – met de dag sterker – naar de beëindiging van die andere slepende strijd tussen Oekraïne en Rusland… Direct al bij de eerste luchtaanval van Israël en Amerika op zaterdagochtend 28 februari 2026 kwam ayatollah Ali Khamenei om het leven. Het lijkt erop dat men niet in de laatste plaats uit is op regime change.
§6 AI en Amerika in wereldwijd perspectief
De mensheid kan AI ten goede of ten kwade aanwenden. Vandaag werd mijn aandacht getrokken door de verregaande en nietsontziende bemoeienis van de Amerikaanse overheid met de koers van AI-bedrijven. Ik maak veel gebruik van Gemini Advanced (van Google) en overweeg een proefabonnement op Claude Pro, omdat de vertaalkwaliteiten van dit model van Anthropic goed aangeschreven staan. Juist dit bedrijf, dat de menselijkheid (anthropic) als een ideaal in de naam voert, verkeert nu in conflict met de Amerikaanse staat. Hun focus op de menselijke maat en ethische grenzen botst frontaal met de militaire en geopolitieke ambities van de overheid.
Zie de recente berichtgeving: Trump en Pentagon verbieden samenwerking met AI-bedrijf Anthropic (NRC, zaterdag 28 februari 2026) en Pentagon mag AI van Anthropic niet inzetten voor autonome wapens en binnenlandse surveillance (Volkskrant, vrijdag 27 februari 2026).
Het interview dat Daniela Amodei (die samen met haar broer Dario Anthropic leidt) drie weken geleden op YouTube gaf, heeft door deze ontwikkelingen aan actualiteit gewonnen. Zou zij toen al op de hoogte zijn geweest van de dwingende eisen van de Amerikaanse minister van Defensie, Pete Hegseth?
Er ging per ongeluk wat mis met de mailalert richting abonnees. Die had pas zondagochtend 1 maart 2026, 07:00 uur, verstuurd moeten worden en staat verkeerd gedateerd op 2025. Dat is slordig en had beter gemoeten.
Beste John, dank voor je delen, je hebt dit in de kern benoemd, en daarin voel ik me ook in beweging mee-genomen, zo overschouwend wat jij in de essentie hebt gedeeld.
Woorden als moed, doorzettingsvermogen, rechtschapenheid: het ‘gewetensvolle’ aanwezig betrokken Zijn met ontwikkelde deugden, raakt wel de diepmenselijke essentie. Die woorden worden vanuit het eenzijdige mentale materialistische denken op een andere manier begrepen ( het gaat niet over beter of slechter maar ‘anders’) en tegelijkertijd ga je het aan, omdat dit uiteindelijk wel over jouw toekomst, wat jou toe-komt vanuit een rechtschapen, rechtvaardig Zijn, gaat. Het spanningsveld te ervaren en de middenweg te bewandelen, lijkt me niet zo op het eerste gezicht eenvoudig. Wat is jouw menselijke ervaring daarin, John?
Dank voor het verwijzen naar de voordrachten van Steiner, deze voordrachten ken ik niet. Wellicht is de inhoud terug te vinden op de Archieven van Steiner. Ik denk inderdaad dat het belangrijk is om de taal die hij hanteert rond het zieleleven te blijven verduidelijken, wederom omdat de woorden die heden ten dage begrepen en gebruikt worden, anders begrepen en gelinkt worden aan het gewone denken.
De recente video van Mieke heb ik enkele keren met aandacht invoelend beluisterd en heb er ook een respons op gegeven. Ik kijk -misschien is dat voor nu en voorlopig- met een verdrietig gevoel naar de manier waarop de veranderingen op velerlei gebieden zich ontvouwen, dat is al langer gaande, echter lijkt het wel alsof er met verhoogde versnellingen wordt gehandeld. En ja, ik denk hierbij aan Onderwijs, het afschaffen van cultureel vormende vakken ( draagt tot niets bij voor de kennis van het kind, volgens Demir), het afstoten van vormende religieuze vakken ( het streven naar ‘neutraliteit’, wat dat ook moge inhouden?) speciale klassen invoeren voor lastige moeilijke kinderen….ik denk aan bedrijven die overgenomen/verkocht worden aan onder andere China… waardoor werknemers hun job verliezen, het vervangen van menselijke krachten door AI ( en dat zie ik nu in een snel tempo vooruitgaan), dat is toch de werking van tegenwerkende krachten, Ahrimanische krachten. Tot, ja, zoals Mieke dan de vraag stelt: ‘ Is er dan niemand die opstaat…’ Wat vraagt dit aan en van ons, ieder van ons, wat vraagt dit om zelf aan te kijken, vanuit waarachtige interesse voor het leven, voor de mensheid, voor alles wat leeft? Ik heb ook de reacties op haar laatste video invoelend gelezen. En dat heeft ook wel een en ander in mezelf opgewekt. ‘Ach, het is toch maar dit en dat en zus en zo, dat is de politiek…..’ Welke dieperliggende gedachten, gevoelens en emoties leven er, is dat angst, is dat gelatenheid ( we kunnen er toch niets in veranderen). De video van Mieke ( en al haar video’s) wekken levendig op om stil te staan, bij mezelf. En hoe beleef jij dit, John? ( ik heb ondertussen haar nieuwste boek aangeschaft, dank voor de tip).
De oorlogen wereldwijd ( en hoeveel en wat laat de media zien en niet zien?), is er ooit een leven geweest op deze Aarde, oorlog-vrij? Daarmee bedoel ik werkelijk het leven vanuit broederschap, vrede, samenwerking? Het vertoon met bommen en granaten, vernielzucht gedreven door duistere krachten is wat we te zien krijgen, het aanmoedigen van jongeren te vechten en te strijden tégen het kwaad ( ook mijn kleinzoon volgt een ‘opleiding’ om te strijden voor het ‘goede doel’) onder het voorwendsel de slechten te bestrijden, onder het voorwendsel van ‘vrede’?, onder het voorwendsel van ‘ we moeten ons schrap zetten tegen een volgende oorlog’…de redders van de Mensheid? En die gedachten vinden steeds dieper een weg in de ziel van het kind, de jong-volwassene en bij de doorsnee mens.
Ik voel het zo anders, John, al zie ik gelaten wat zich afspeelt ( en dan nog twijfel ik bij de beelden die ik zie, is dit werkelijkheid of is dit gemanipuleerd?) het kan anders, als we ook onszelf in de spiegel aankijken, en ons verhaal, in waar we voor staan, kloppend is met wie we Zijn, in onze ontwikkelingsweg….
Hoe de middenweg te bewandelen, wetend dat er krachten werken die onze waarnemingen mogelijks kunnen verdichten? Tot slot is ons hart, als een levend denkend voelend wezen, de poort, de weg naar de vrede waar we zo harT naar verlangen. En begint dat niet ergens in onszelf en ons telkens bewuster worden waar we zelf nog wat in om te werken hebben?
Weet je, als kind- als kleuter keek ik heel vaak naar de lucht, de sterren, de hemel, en droeg toen reeds, herinner ik me, een stil verdriet, een onbestemd verlangen en heb heel lang gedacht dat ik per vergissing geland was op deze Aarde. Nu ja, als ik Steiner enigszins begrijp, zal dit wel iets van karmische aard zijn.
Ik dank je voor je delen en beluister straks rustig de muziek en de video.
Warme hartegroet
Mieke